Tıp ve Geriatri Nedir?

Tıp, birçok uzmanlık alanı içerir ve her bir uzmanlık alanı belli organ sistemlerini ve belirli sağlık sorunlarını ele alır. Aynı zamanda sağlık hizmetlerini multidisipliner bir yaklaşımla sunmayı hedefler. Geriatri de bu uzmanlık alanlarından biridir.

Geriatrinin Tanımı ve Kapsamı

Geriatri, 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık sorunları, hastalıkları, sosyal ve fonksiyonel yaşamları ve yaşam kalitelerinin yanı sıra koruyucu hekimlik uygulamalarıyla ve toplum yaşlanmasıyla da ilgilenen bilim dalıdır. Gerekli olan durumlarda psikiyatri, nöroloji, göz, üroloji gibi ana bilim dallarıyla konsültasyon içindedir.

Yaşlılık Döneminde Sağlık İhtiyaçları

İnsanlarda yaşlılık dönemi, birçok hastalığa yatkınlığın ve tüm organlarda ve sistemlerde bozulmaların arttığı bir zaman dilimidir. Bu dönemde yaşlı bireyler tıbbi tedavilere ve bakıma daha çok ihtiyaç duyarlar. Geriatrinin; sağlıklı yaşlanmayı teşvik etme, yaşlı bireyin mevcut sağlığını koruyarak hastalıklarını tedavi etme ve yaşam kalitesini iyileştirme gibi temel hedefleri mevcuttur.

Yaşlılıkta Hastalık Belirtilerinin Farklılığı ve Tanı Süreci

65 yaş üzeri kişilerde görülen hastalıkların semptomları, hasta yakını tarafından yaşlılığa bağlı yakınmalar olarak algılanabilir. Bu nedenle hastalıkların teşhisi gecikebilir. Yaşlılıkta görülen bu hastalıkların semptomları gençlerde görülenden farklı şekilde ortaya çıkabilir ya da hastalıklar yaşlılıkta daha sinsi ilerleyebilir. Yaşlı bireyler aynı zamanda birkaç farklı ilaç kullanmak durumunda olabilirler. Bu açıdan geriatri hastalıklarının hızlı bir şekilde teşhis edilmesi, ilaç seçimlerinin ve doz ayarlamalarının ve tedavi planlarının daha dikkatli bir şekilde yapılması açısından oldukça önemlidir.

Yaşlı Bireylerde Sürekli Takip ve Multidisipliner Yaklaşım

65 yaş üzeri bireyler, genel sağlık durumu hızlı şekilde değişebilen ve psikolojik anlamda hassas olan bir gruptur. Bu yaş grubuna dâhil olan bireylerin performansları ve beklenen yaşam süreleri göz önüne alındığında, tüm sağlık prosedürlerinin ve destekleyici tedavilerin bir arada planlanması önemlidir. Hastanın genel durumunun sürekli takip edilmesi, kontrollerinin düzenli bir şekilde ilerlemesi gerekmektedir. Geriatri bu anlamda düzenli takiplerin yapılmasını, diğer gerekli alanlarla iş birliğinin sürdürülmesini ve hasta yakınları ile iletişimde olunmasını sağlar.

Geriatri Tedavisinin Genel Yaklaşımı

Geriatri tedavisi, yaşlı bireylerin genel sağlık durumunu iyileştirmeye ve yaşam kalitelerini yükseltmeye odaklı olduğundan birçok farklı disiplinin bir arada çalışmasını içerir. Geriatri tedavisi kapsamında verilebilecek hizmetler; yaşlıların genel sağlık durumunun değerlendirilmesi ve takibi en önemli adımlardan biridir. Bireyin mevcut hastalıklarının teşhisi, bu hastalıklara uygun tedavi yöntemlerinin planlanması ve düzenli takiple tedavinin sürdürülmesi bu kapsamda değerlendirilir. Genel sağlık değerlendirilmesinde ayrıntılı dahili değerlendirmenin yanı sıra nörolojik, psikolojik, psikiyatrik ve fiziksel değerlendirme de gerçekleştirilir.

İlaç Planlaması ve Polifarmasi Yönetimi

Yaşlı bireylerin ilaç planlamasının yapılması oldukça önemlidir. Özellikle birden fazla hastalığa sahip bireylerin kullandığı ilaçların birbirleri ile etkileşime girmemesi için ilaçların doğru şekilde düzenlenmesi tedavi açısından büyük önem taşır. Yaşlı bireylerin bazılarında görülen gereksiz ilaç kullanımıyla mücadele de bu kapsamda değerlendirilir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Desteği

65 yaş üzeri bireylerde yaşlılığa bağlı olarak bazı fiziksel problemler yaşanabilir. Geriatri bu anlamda yaşlıların kaslarını güçlendirmek, fiziksel güçlerini korumak ve iyileştirmek için fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarını kapsayabilir.

Geriatri Tedavisinin Farklı Ortamlarda Sürdürülmesi

Geriatri tedavisi hastane ortamı dışında, evde ve yaşlı bakım merkezlerinde de sürdürülebilir. Hastalık tedavisinin haricinde, yaşlı bireylerin ihtiyaç duyacağı bakım kalitesini artırmaya yönelik evde bakım hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Psikolojik Destek ve Ruh Sağlığı

65 yaş üzeri bireyler genellikle sosyal çevreden uzaklaşma eğiliminde olabilirler. Bu durumda fiziksel ve psikolojik birçok faktör etkili olabilir. Aynı zamanda bu dönemde yaşlılığa bağlı ortaya çıkan hastalıklar, güç kaybı ya da yalnızlaşmaya bağlı olarak depresyon gibi psikolojik sorunlar da sıkça görülür. Geriatri; psikolog ve psikiyatrist desteği ile bu psikolojik sorunların iyileştirilmesini ve bireyin yaşam kalitesinin artırılmasını hedefler.

Beslenme Düzeninin Sağlanması

Geriatri tedavisinde, yaşlı bireylerin bazılarında görülebilen yaşlanmaya bağlı yeme bozukluklarının ve beslenme yetersizliklerinin düzenlenmesi de sağlanır.

Düşmelerin Önlenmesi ve Hareket Güvenliği

Yaşam kalitesinin artırılması konusunda önemli noktalardan biri, yaşlılarda düşmelerin önlenmesidir. Yaşlılarda sık görülen ve düşmeye bağlı olarak ortaya çıkabilen kırıklar, düşme korkusu ve hareketlerde azalma gibi durumlar bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Geriatri, yaşlı bireylerde bu tür durumların önlenmesi için fizyoterapistlerle iş birliği içerisinde çalışabilir.

Yaşam Kalitesini Artırmaya Yönelik Destek Alanları

Geriatri; yaşam kalitesinin yükseltilmesi, beslenmenin düzenlenmesi, uyku sorunlarının çözülmesi, sosyalleşmenin artırılması, ağız ve diş sağlığının sağlanması, kişisel bakımın kolaylaştırılması gibi birçok farklı alanla da ilgilenir. Bu konularda geriatristler, fizyoterapistler ve psikologların yanı sıra özel bakım hemşirelerinden destek alınır.

Yazar: Uzm. Dr. Jale AKPINAR