Huzurevi Bir Bakım Merkezi mi, Yoksa Yeni Bir Yaşam Alanı mı?

Huzurevi ya da yaşlı bakım evi araştırmasına başlanıldığında genellikle ilk dikkate alınan unsurlar, fiyatlar, merkezin eve olan uzaklığı, temizlik durumu ve fiziksel olanaklar olur. Bu gibi kriterler elbette önem taşır; ancak araştırma süreçleri ilerledikçe anlaşılır ki bu konu, yalnızca pratik ölçütlerle değerlendirilebilecek bir karar değildir. Çünkü burada, bir insanın hayatına yeni bir dönemidir.

Bu süreç, bundan çok daha derin bir anlam taşır. Huzurevi, yaşlı bakım evi ya da yaşlı bakım merkezi tercih edilirken yalnızca fiziksel ihtiyaçların karşılanması yeterli değildir; aynı zamanda yaşlı bireyin psikososyal durumu, saygı duyulma gereksinimi ve sosyal yaşama katılım isteği de dikkate alınmalıdır. Bir bireyin kendisini güvende ve anlaşılmış hissetmesi, değerli olduğunu fark etmesi, sunulan hizmetlerin kalitesi kadar önemli bir etkendir. Bu nedenle huzurevi seçimi, yalnızca “bakım” odaklı bir karar değil, aynı zamanda bir “yaşam” tercihidir.

Yaşlılığa Başka Bir Yerinden Bakmak

Yaşlılık deyince aklımıza genellikle yavaşlama, hastalık ve kayıp gibi kelimeler gelmektedir fakat huzurevinde çalışan ve yaşlıları gözlemleyen biri olarak yaşlılığın dirençli, derin ve doğal bir insanlık hali olduğunu görürüz.

Yalnızlık

Bazen bir yaşlı etrafında çokça insanda olsa anlaşılmadığını hisseder. Yalnızlık kişi için tıbbi bir risk faktörüdür. Huzurevinde ise kişiyi tanımaya dayalı sadece fiziksel rahatsızlığı ile değil hikayesiyle ilgilenilir. Yaşlıyı içinden bir yerden yakalayacak bir alan bulunur ve topluma kazandırılmaya çalışılır.

Yetersizlik

Huzurevinde özellikle ‘’Eskisi gibi yapamıyorum, bizden geçti.’’ ifadelerini çok duyarız ve anlarız ki yaşlının özgüveni zedelenmiş. Bunun karşılığında aslında halen çok değerli olduklarını fakat ihtiyacımız olunan alanların değiştiğini hissettiririz. Örneğin onlardan hayattan aldıkları dersleri sorarız, fikir alırız veya yapabilecekleri fiziksel bir destek isteriz.

Saygı İhtiyacı

Yaşlı toplum içindeki yerini kaybettiğini hissedebilir. Örneğin gençlik ve orta yaş dönemini çok başarılı geçirmiş, saygınlığı yüksek bir yaşlı yaşlandığı zaman saygınlığını kaybetmiş hissedebilir. Bu nedenle huzurevine geldiğinde yaşlı kendini bakıma muhtaç biri gibi gözükmesini istemez. Buna karşılık yaşlı karar süreçlerine dahil edilir, onore edici ifadelerle iletişim kurulur ve bakıma değil desteğe ihtiyacı olduğu hissettirilir. Altınçatı’da bu yaklaşım, yaşlı bireyin kendi ritmini koruyabildiği, alışkanlıklarının dikkate alındığı ve bakım sürecinin buna göre şekillendiği bir ortam yaratır.

Sosyal Yaşam

Yaşlı bireyler huzurevine geldiklerinde toplum içinden kopmamaları sağlanır. Onların paylaşmaya, hatırlamaya ve bağ kurmaya devam ettikleri gösterilir. Özel günler unutulmaz, hatırlanır ve kutlanır. Örneğin bir öğretmen tüm 24 Kasımları kutlamıştır değil mi? İşte o yaşlı öğretmen huzurevinde hikayesinden kopmaz sadece alanı değişir ama biz hep hatırlarız.

Müzik, sanat ve anı paylaşım günleri, onları eğlendirecek yarışmalar ve sosyal etkinliklerle beraber hem psikososyal açıdan gerilemeleri önlenir, hafızları desteklenir ve yaşadıkları ortamı sevme kapasiteleri daha fazla gelişir. Bu anlayış doğrultusunda Altınçatı’da bakım ve sosyal hizmetler, yaşlı bireyin geçmişiyle bağını koparmadan, yaşam kalitesini koruyacak şekilde titizlikle uygulanır. Yani Simone de Beauvoir’ın de dediği gibi ‘’Yaşlılık, hayatın sonu değil; hayatın birikimidir.’’ Huzurevinde çalışan bir sosyal hizmet uzmanı olarak yaşlılarla çalışmak, bir insanın hiç tanımadığı bir insanı onun tüm deneyimleriyle belki 80 yıl sonra keşfetmesidir.

Yaşlılık, genellikle kayıplarla ve eksilmelerle ilişkilendirilse de aslında deneyim, birikim ve anlatılmayı bekleyen hikayelerle şekillenir. Kaliteli bir huzurevi ya da yaşlı bakım merkezi, bu hikayeleri göz ardı etmek yerine onların yaşamaya devam etmesine olanak sağlar. Yaşlı bireyin yalnızca bakıma muhtaç biri olarak değil, geçmişi ve kimliği olan değerli bir birey olarak görülmesi, verilen hizmetin kalitesini belirler. Saygı duyulan, karar süreçlerine dahil edilen ve sosyal yaşama bağlı tutulan bir yaşlı birey için böyle bir ortam, zorunlu bir konaklama yerine yeni bir yaşam alanına dönüşebilir. Gerçek anlamda iyi bir huzurevi, yaşlılığın hayatın tamamlanışı değil, zenginliğini hissettiren bir yer olmalıdır.